Thông thường dựa vào tính chất của tiêu chảy
và thời gian bé bị tiêu chảy mà sẽ phân loại thành tiêu chảy cấp tính hoặc mạn
tính. Tiêu chảy mạn tính có thời gian bệnh kéo dài trên 7 ngày. Những đợt tiêu
chảy như vậy sẽ làm trẻ suy dinh dưỡng và hoạt động của các cơ quan khác cũng sẽ
bị rối loạn một cách nghiêm trọng. Vì vậy, xây dựng chế độ ăn uống trong giai
đoạn trẻ bệnh và sau khi hồi phục rất quan trọng.
1. Tiêu chảy kéo dài và
nguy cơ gây suy dinh dưỡng
Tiêu
chảy ở trẻ em kéo dài rất
dễ dẫn đến nguy cơ tử vong và suy dinh dưỡng nếu không được bù nước kịp thời và
chăm sóc đúng cách. Có rất nhiều nghiên cứu đã kết luận rằng 70% số ca tử vong ở
trẻ do mất nước, còn lại là từ viêm phổi, nhiễm độc,...
Hệ tiêu hóa của trẻ vốn dĩ vẫn còn non yếu
và đang dần hoàn thiện, khi bé bị tiêu chảy dạ dày hoạt động yếu hơn bình thường,
từ đó sẽ ảnh hưởng đến khả năng ăn uống và hấp thu của trẻ. Nếu không được cung
cấp đầy đủ dưỡng chất thì nguy cơ suy dinh dưỡng là rất cao.
2. Chế độ dinh dưỡng theo độ
tuổi của trẻ
Nguyên tắc chung trong chế độ dinh dưỡng
cho trẻ tiêu chảy là hạn chế lượng sữa động vật và sữa có đường lactose vì đường
lactose khi đó chưa được chuyển hóa hết có thể gây nên hiện tượng lên men chua
trong ruột. Chú ý không nên kiêng khem trong giai đoạn này mà vẫn phải cung cấp
đầy đủ năng lượng, vitamin và khoáng chất để tái tạo, phục hồi niêm mạc ruột bị
tổn thương và cải thiện tình trạng hấp thu của trẻ.
Chế độ dinh dưỡng trong quá trình chữa
tiêu chảy kéo dài sẽ tùy thuộc vào chế độ dinh dưỡng hằng ngày của trẻ ở các độ
tuổi khác nhau.
Trẻ bị tiêu chảy dưới 6 tháng tuổi
Trẻ bị tiêu chảy dưới 6 tháng tuổi tăng cường cho bú sữa mẹ
Đối với trẻ dưới 6 tháng tuổi thì sữa mẹ vẫn
là lựa chọn an toàn và đảm bảo đầy đủ chất dinh dưỡng nhất. Ngoài ra, cơ thể của
trẻ tiêu hóa nguồn dinh dưỡng từ sữa mẹ tốt hơn sữa bò và sữa công thức, trong
sữa mẹ có kháng thể đóng vai trò giúp phát triển hệ miễn dịch tự nhiên bằng
cách tạo điều kiện cho các lợi khuẩn trong đường ruột phát triển, loại trừ các
vi khuẩn có hại. Vì vậy mẹ vẫn nên cho trẻ bú bình thường và tăng cường số lần
bú.
Vẫn có một số trường hợp bé bị tiêu chảy
kéo dài do mẹ bị dị ứng hoặc trẻ ăn thức ăn không quen, không hợp vệ sinh và độ
tuổi. Do đó có thể tạm ngừng cho trẻ ăn các loại thức ăn mới và theo dõi tình
trạng bệnh của trẻ.
Các loại sữa không chứa đường lactose, sữa
đã lên men hoặc sữa chua cũng là một lựa chọn bổ sung thêm cho trẻ. Tuy nhiên sữa
chua phải được làm từ sữa dành cho trẻ dưới 6 tháng tuổi.
Trẻ bị tiêu chảy từ 6 đến 12 tháng tuổi
Chữa
tiêu chảy kéo dài cho
trẻ ở độ tuổi này thì nguồn dinh dưỡng chủ yếu vẫn từ sữa mẹ. Bạn có thể cho trẻ
uống thêm một số loại bổ sung như sữa bột pha loãng gấp đôi bình thường, nước
cháo hoặc nước cơm, cho trẻ ăn sữa chua bổ sung lợi khuẩn đường ruột, uống sữa
đậu nành, để duy trì dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể.
Ngoài sữa mẹ có thể bổ sung thêm sữa bột pha loãng cho trẻ
Bù nước và điện giải kịp thời bằng dung dịch
Oresol là vấn đề hết sức quan trọng mà mẹ cần phải lưu ý. Pha đúng như hướng dẫn
sử dụng để tránh tình trạng quá loãng hoặc quá đặc gây nguy hiểm cho trẻ.
Không nên kiêng khem trong việc ăn uống của
trẻ, thức ăn vẫn phải đảm bảo bổ sung đầy đủ các nhóm thực phẩm chính như đạm,
đường, chất béo, vitamin và khoáng chất. Mẹ có thể chế biến món súp cà rốt đơn
giản như sau: Dùng 500g cà rốt gọt vỏ rửa sạch, cắt thành từng khoanh nhỏ rồi
đun nhừ với khoảng 1 lít nước. Sau đó xay nhuyễn rồi cho trẻ ăn thay một hoặc
hai bữa bột trong ngày. Cà rốt rất tốt cho tình trạng tiêu chảy ở trẻ em.
Cho trẻ ăn thành nhiều bữa nhỏ trong ngày,
mỗi bữa cách nhau ít nhất 2 tiếng đồng hồ và uống nhiều nước, sữa để đảm bảo bù
đắp lượng dinh dưỡng và nước đã mất do tiêu chảy kéo dài.
Bé bị tiêu chảy từ 1 tuổi trở lên
Nếu trẻ đang bú sữa mẹ thì vẫn tiếp tục
cho bú bình thường và cho uống thêm sữa công thức pha loãng. Cho trẻ uống thêm
dung dịch Oresol, nước cháo muối loãng, nước cà rốt để hạn chế lượng nước và điện
giải bị mất đi theo phân hoặc trẻ nôn ói.
Dinh dưỡng cho trẻ bị tiêu chảy cần phải đảm bảo đầy đủ dưỡng chất và dễ
tiêu hóa
Thức ăn cho bé
bị tiêu chảy kéo dài nên được chế biến ở dạng mềm và lỏng như cháo,
súp, bột,...để dễ tiêu hóa và hấp thu. Tuyệt đối không cho trẻ ăn các thức ăn
nhiều đường và dầu mỡ, bánh kẹo, nước ngọt có gas, thực phẩm chế biến sẵn sẽ
làm tình trạng tiêu chảy của trẻ trầm trọng hơn. Điều quan trọng nữa là vẫn phải
đảm bảo năng lượng cung cấp cho trẻ là 110kcal/kg/24giờ để cơ thể trẻ có đủ chất
dinh dưỡng kháng lại bệnh và các loại nhiễm trùng phối hợp khác.
Sau khi điều trị tiêu chảy kéo dài được 1
tuần thì nên chuyển dần về chế độ ăn bình thường theo tuổi của trẻ. Cha mẹ cần
quan tâm hơn đến chế độ dinh dưỡng của trẻ và vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm
để giúp bé yêu của bạn tránh bị tiêu chảy kéo dài nhé.
